Arı Alerjisi

05-10-2016 | Kategori: Alerji ve Immunoloji

Okuma Listeme Ekle
Favori Listeme Ekle
  • iHealth

    Böcek sokmalarının çoğu birkaç gün devam eden ve tedavi gerektirmeden kendiliğinden geçen lokal reaksiyonlara yol açarlar. Lokal reaksiyonlar, sokulan bölgede kızarıklık, şişkinlik, kaşıntı ve ağrı şeklindedir. Bunlar rahatsızlık verse de tehlikeli reaksiyonlar değildir. . . .

    Yazının devamını okumak için

    HEMEN ÜCRETSİZ ÜYE OL!
    Böcek sokmalarının çoğu birkaç gün devam eden ve tedavi gerektirmeden kendiliğinden geçen lokal reaksiyonlara yol açarlar. Lokal reaksiyonlar, sokulan bölgede kızarıklık, şişkinlik, kaşıntı ve ağrı şeklindedir. Bunlar rahatsızlık verse de tehlikeli reaksiyonlar değildir. Bazen geniş lokal reaksiyon denilen, sokulan bölgede şişliğin 1-2 gün içinde arttığı, 10 cm’nin üzerine çıktığı ve 5-10 gün içinde azalarak kaybolduğu reaksiyonlar görülebilir. Bunların şiddetli, yaşamı tehdit eden reaksiyonlara dönme riski %5’den daha fazla değildir. Ancak bazı duyarlı kişilerde ciddi alerjik reaksiyonlar görülebilir. Sistemik reaksiyonlar ürtiker (kurdeşen), ödem, nefes darlığı, tansiyon düşüklüğü, kendinden geçme gibi bulgularla seyreder. Solunum yolları ödemi sonrası nefes alamama ölümün en sık nedenidir. Avrupa ve Kuzey Amerika’da toplumun yaklaşık %5’inde arı sokmasına bağlı alerjik reaksiyonlar görülürken, yapılan bir çalışmada ülkemizde toplumun %94.5’ü arı sokmasına maruz kalmasına rağmen sistemik alerjik reaksiyon oranı %7.5, şiddetli alerjik reaksiyon oranı ise %2.2 civarında bulunmuştur.

    Soktukları zaman alerjik reaksiyona neden olan böceklerin çoğu Hymenoptera grubuna aittir. Bu grupta Apidae, Vespidae ve Formicidae alt grupları bulunur. Bal arısı ve Yaban arısı Apidae alt grubuna, Eşek arısı, Sarı veya Sarıca arı olarak bilinen Yellow Jacket ise Vespidae alt grubuna aittir.

    Bal arıları genellikle kendilerini koruma amaçlı sokarlar. Sarı arı ise en ufak bir uyarı ile sokabilir. Ancak bal arıları ile ciddi alerjik reaksiyon riski daha fazladır. Arıların zehirlerinde histamin, dopamin gibi alerjik reaksiyona neden olabilecek maddeler bulunur. Bu maddeler sokulan bölgede şişkinlik, kaşıntı, kızarıklık ve ağrıya neden olurlar. Alerjik kişilerde sistemik yani yaygın reaksiyona neden olan,   zehirde bulunan protein enzimleridir. Kişi bir tip arıya karşı alerjik iken başka bir tipe karşı reaksiyon vermeyebilir. Ancak aynı alt gruba ait arılar genellikle çapraz reaksiyonla alerjik bulguların ortaya çıkmasına neden olurlar. Ülkemizde en sık eşek arısı ve bal arısına karşı alerjik reaksiyonlar görülmektedir. Daha önceki arı sokmalarında sadece lokal reaksiyon öyküsü olan kişilerde sonraki arı sokmalarında yaygın şiddetli reaksiyon-ölüm riski çok düşüktür. Ancak daha önce yaygın sistemik reaksiyon göstermiş kişilerde daha sonraki sokmalarda yine benzer reaksiyon gösterme riski %30-60 civarındadır. Bu tür reaksiyonlar ölümle sonuçlanabilir.

    Arı alerjisi olan bir kişide reaksiyon genellikle arı sokmasını takiben çok kısa süre içinde gelişir, ancak bazen birkaç saat sonrasına kadar gecikebilir. Bazen de ilk reaksiyon geçtikten birkaç saat sonra tekrarlar.

    Tanı
    Sistemik alerjik reaksiyon öyküsü olan kişilere deri alerji testleri ile tanı konur. Bazen reaksiyonu takiben erken dönemlerde yapılan testler yalancı negatif sonuç verebilir. Bu durumda kandan alerji testi yapılabilir veya 6 hafta sonra deri testi tekrarlanabilir. Sadece lokal reaksiyonu olan kişilere alerji testi yapılması gerekli değildir.

    Genel Önlemler
        •    Arı alerjisi olan kişiler parlak renkli veya çiçek baskılı kıyafetlerden kaçınmalı, parfüm gibi güçlü kokular kullanmamalıdırlar.
        •    Yalın ayak veya sandal ile dışarı çıkılmamalıdır.
        •    Dış ortamda çalışırken uzun kollu ve paçalı kıyafetler, şapka ve çalışma eldivenleri giymelidirler.
        •    Çöp tenekeleri çevrelerinde, açık yiyecek ve içecek olan yerlerde bulunmaktan kaçınmalıdırlar.
        •    Dış ortamlarda özellikle ağzı açık bırakılmış teneke kutulardan ve pipetle içecekler tüketilmemelidir.

    Arı Sokması Sonrası Yapılması Gerekenler

    Lokal Reaksiyonlar
    Bal arıları genellikle iğnelerini içeride bırakırlar, bu bölge derhal tırnakla veya kredi kartı gibi sert bir cisimle kazınarak iğne çıkarılabilir, ancak gecikilirse 20-30 saniye içinde zehir tamamen boşalır.
    Sokulan bölgeye buz uygulanır.
    Lokal olarak, düşük konsantrasyonlu kortizon içeren krem veya pomad uygulanabilir.
    Ağızdan antihistaminikli ilaçlar ve ağrı kesiciler alınabilir. Bazen kortizon içeren tablet veya şurupların alınması da gerekebilir.
    Lokal reaksiyonlara bağlı kızarıklık, şişkinlik bazen enfeksiyonla karışır ancak bu bölgede sokma sonrası enfeksiyon riski çok düşüktür, antibiyotikli ilaçlara genelde ihtiyaç duyulmaz.

    Sistemik Reaksiyonlar
    Daha önceden arı sokması sonrası yaygın sistemik reaksiyon öyküsü olan kişi mutlaka bir doktor kontrolünde olmalıdır.  Alerjik reaksiyon esnasında kullanılacak ilaçların uygun doz ve uygulama şekli  kişinin doktoru tarafından belirlenmiş ve öğretilmiş olmalıdır.  Sistemik reaksiyonun ilk bulguları görülür görülmez, alerjisi olan kişiye epinefrin uygulanmalıdır. Arı alerjisi olan kişiler mutlaka yanlarında epinefrin otoenjektörleri taşımalıdırlar. Arı ile sistemik reaksiyon sonrası epinefrin uygulanmasında gecikme ölüm riskini artırır. Erişkinlerde ciltte ürtiker tarzı döküntü sistemik reaksiyon olarak kabul edilirken ve epinefrin uygulaması önerilirken çocuklarda bu reaksiyon anaflaksi olarak kabul edilmez ve antihistaminikli ilaçlar yeterli olabilir. Sistemik reaksiyonu olan kişiler ilaç uygulasalar bile en yakın acil servise başvurmalıdırlar.

    Uzun Dönem Tedavi
    Ciddi reaksiyon öyküsü olan ve deri veya kan alerji testi pozitif olan kişilere arı için alerji immunoterapi yapılmalı yani aşılanmalıdırlar. Aşının koruyuculuğu çok yüksek olup 3-5 yıl devam edildiği takdirde hastaların %80-90’nında ilerideki arı sokmalarında önemli reaksiyon gözlenmez.


    BURADA YAZILI OLAN SAĞLIK MAKALELERİ SADECE TOPLUMU BİLGİLENDİRMEYE YÖNELİKTİR. TANI VEYA TEDAVİ AMAÇLI KULLANILAMAZ.  YAZIDA BAHSİ GEÇEN TIBBİ DURUMDAN ŞÜPHE EDİLDİĞİNDE DERHAL BİR DOKTORA BAŞVURULMALIDIR.

    Yazının devamını okumak için

    HEMEN ÜCRETSİZ ÜYE OL!

    Okuma Listeme Ekle
    Favori Listeme Ekle
iHealthFile Banner Reklam
iHealthFile Banner Reklam