Lipid Bozuklukları (Yüksek Kolesterol - Dislipidemi)

07-05-2016 | Kategori: Endokrin ve Metabolik Hastalıklar

Okuma Listeme Ekle
Favori Listeme Ekle
  • iHealth

    Kan lipidleri yani yağlar vücudun birçok normal fonksiyonunu yerine getirebilmesi için gerekli maddelerdir. Bunlara genel olarak kolesterol denilmesine rağmen kolesterolün birçok alt grubu bulunmaktadır. Örneğin LDL-Low Density Lipoprotein, “kötü kolesterol”, HDL-High Density Lipoprotein, “iyi kolesterol”, VLDL-Very Low Density Lipoprotein, TG-Trigliserid gibi. . . .

    Yazının devamını okumak için

    HEMEN ÜCRETSİZ ÜYE OL!
    Kan lipidleri yani yağlar vücudun birçok normal fonksiyonunu yerine getirebilmesi için gerekli maddelerdir. Bunlara genel olarak kolesterol denilmesine rağmen kolesterolün birçok alt grubu bulunmaktadır. Örneğin LDL-Low Density Lipoprotein, “kötü kolesterol”, HDL-High Density Lipoprotein, “iyi kolesterol”, VLDL-Very Low Density Lipoprotein, TG-Trigliserid gibi. HDL’nin iyi kolesterol olarak bilinmesinin nedeni, aşırı kolesterolü temizlenmek üzere kandan karaciğere taşıması ve aynı zamanda pıhtılaşmayı azaltarak damar tıkanıklığını önlemesidir.

    Dislipidemi kanda kolesterol, TG veya LDL miktarının artması veya HDL miktarının azalması durumudur. Bu durum koroner hastalık ve kalp krizi riskini artırır. Koroner kalp hastalığının da içinde olduğu kardiovasküler hastalıklar birçok gelişmiş ülkede ölümlerin yarısından sorumludur. Koroner kalp hastalıklarının neredeyse 1/3’nin nedeni total kolesterolün 200 mg/dl’nin üzerinde olmasıdır. Artan total kolesterol ve LDL miktarları ile birlikte koroner kalp hastalığı riski artar, artan HDL düzeyleri ile azalır. Yapılan deneylerde artan her 1 mg HDL kolesterolünün kalp krizinden veya koroner arter hastalığından ölüm riskini %6 azalttığı gösterilmiştir.

    Dislipidemiler genetik yani primer nedenlerle olabileceği gibi (ailesel hiperkolesterolemi gibi) yanlış beslenme, şişmanlık, hareketsiz yaşam tarzı gibi ikincil nedenlerle de ortaya çıkabilir.

    Tanı:

    Erkekler 35 yaşa, kadınlar da 45 yaşa kadar kan kolesterol düzeylerine baktırmış olmalıdırlar. İdeal olarak bu testlerin ne sıklıkta tekrarlanmaları gerektiği bilinmemekle birlikte çoğu uzman grubunun önerisi 5 yılda bir yapmak yönündedir. Yüksek riskli grupta bu aralık kısaltılabilir.

    Tarama testi olarak total kolesterol ve HDL baktırmak yeterlidir, bu testler açlık veya toklukta yapılabilir. TG düzeylerini tarama testlerine dahil etmenin yararları tartışmalıdır. LDL ölçümleri hesaplanabilir (total kolesterol-HDL-TG/5), ancak kanın açken alınmış olması gereklidir. LDL’yi direkt olarak ölçen ve açlık gerektirmeyen yeni yöntemler vardır ancak pahalıdır. Anormal test sonuçları başka bir zaman tekrarlanmalı ve her iki sonucun ortalaması risk hesaplanmasında kullanılmalıdır.

    Önerilen Kolesterol Düzeyleri:

    Kalp hastalığı veya Diabeti olanlarda LDL 100’ün altında

    Kalp hastalığı riski olan ama henüz herhangi bir kalp rahatsızlığı olmayanlarda da LDL 130’un altında olmalıdır.

    Total kolesterol:

    200’ün altı: İdeal

    200-239: Sınırda yüksek

    240 ve üstü: Yüksek

    LDL:

    100’ün altı: İdeal

    100-129: İdeale yakın

    130-159: Sınırda yüksek

    160-189: Yüksek

    190 ve üzeri: Çok yüksek

    HDL:

    40’ın altı: Düşük (kadınlarda 50 mg/dl altı düşük kabul edilir)

    60 ve üstü: Yüksek

    TG:

    150’nin altı: ideal

    150-199: Sınırda yüksek

    200-499: Yüksek

    500 ve üstü: Çok yüksek

    Tedavi:

    Tedavide amaç prematüre koroner hastalık riskini azaltmaktır. Prematüre veya erken koroner hastalığı, erkeklerde 55 yaştan, kadınlarda 65 yaştan önce kalp krizi geçirmiş olmak veya korner artere by-pass gibi bir girişim yapılma ihtiyacının olması şeklinde tanımlanabilir.
    Tedavide ilk basamak yaşam tarzında bazı değişiklikler yapmak olmalıdır.

    Sigara kullanımı koroner arter hastalık riskini yaklaşık 10 yıl öne alır. Sigarayı bırakmak bir miktar kilo alımına neden olabilirse bile HDL’yi yükselttiği için lipid profilini düzeltir.

    Doymuş yağ oranı yüksek gıdalardan kaçınmak gerekir. Bazı gıdaların doğal olarak yağ oranı düşüktür; bol sebze, meyve ve tam tahıllı gıdalar tüketilmelidir. Yağdan az ama karbonhidrattan zengin diyet LDL’yi düşürürken aynı zamanda HDL’yi de düşürür. Ancak tamamen yağsız diyet yerine doymamış yağdan zengin (zeytinyağı gibi) ve kompleks karbonhidrat içeren bir diyet LDL’yi düşürürken HDL’yi düşürmez.

    Düzenli olarak egzersiz yapılmalıdır. Haftada 4saat aerobik yapmak HDL düzeyini artırır, TG düzeyini de bir miktar düşürür. HDL düzeyi, daha sık ama daha az yoğun egzersizle, daha nadir ama yoğun egzersizle olduğundan daha çok artar. Örneğin haftada 5 gün yapılan 30 dakikalık egzersiz haftada 3 gün yapılan 60 dakikalık egzersizden daha yararlı bulunmuştur. Bu yarar düzenli yapılan egzersizle 8 hafta gibi kısa bir sürede bile görülebilir.

    Fazla kiloların verilmesi de önemlidir. Çok fazla olmayan kilo kaybı bile HDL kolesterolü yükseltir, LDL ve TG düzeyini düşürür.

    Bazen kolesterolü düşürmek için ilaç kullanmak gerekir. Bu amaçla yüksek LDL için Statin grubu ilaçlar, safra asidi bağlayıcıları; yüksek TG veya düşük HDL için Niacin ve Fibratlar gibi ilaçlar kullanılabilir. Omega -3 yağ asitleri günde 3-4 gram alındıklarında TG’i azaltabilirler. Bunlar ve benzeri ilaçlar yüksek kolesterolün cinsine ve sağlık problemlerine göre doktor tarafından önerilmelidir.

    Çocuklarda yüksek kolesterol için eğer LDL 110’nun üzerinde ise diyet önerilir. 8 yaşından büyük çocuklarda, diyete rağmen kolesterol düşürülemiyorsa, LDL 190 mg/dl veya üzerinde ise ve ailede erken koroner hastalığı öyküsü yoksa ilaçlı tedavi önerilir. Ailede erken koroner hastalığı öyküsü varsa veya 2 ya da daha fazla risk faktörü varsa ve LDL 160 veya üzerinde ise ilaç tedavisi önerilir.

    Çocukluk çağı koroner hastalık risk faktörleri aile öyküsü ve diabetin yanı sıra sigara kullanma öyküsü, yüksek tansiyon, düşük HDL (35 ve altı), obesite ve yetersiz fiziksel aktivitedir.

    Kalp hastalığı açısından kolesterol değerlerinin yanı sıra bazı diğer risk faktörlerinin bulunup bulunmaması da önemlidir. Dislipidemilerin yanı sıra, 10 yıl içinde koroner hastalık riskini artıran diğer belli başlı faktörler şunlardır:

    ●Diabet

    ●Bilinen koroner kalp hastalığı veya koroner ateroskleroza bağlı olmayan bir kalp hastalığı öyküsünün olması (karotid arterde daralma, abdominal aort anevrizması gibi)

    ●Erkek akrabalarda 50 yaştan önce, kadın akrabalarda 60 yaştan önce kardiovasküler hastalık öyküsü

    ●Sigara kullanma

    ●Yüksek tansiyon

    ●Obesite (vücut kitle indeksinin 30 ve üstü olması)

    Bu risk faktörleri de göz önünde bulundurularak 10 yılda kalp krizinden veya koroner hastalıktan ölüm riskini hesaplamak için Framingham Risk Tabloları oluşturulmuştur. Bu tablolar aracılığı ile kişinin koroner kalp hastalığı riski hesaplanarak gerekli tedavilerle bu risk azaltılmaya çalışılır.

    Yazının devamını okumak için

    HEMEN ÜCRETSİZ ÜYE OL!

    Okuma Listeme Ekle
    Favori Listeme Ekle
iHealthFile Banner Reklam
iHealthFile Banner Reklam